Wat levert meer geld op: zonnepanelen kopen, je huis isoleren of jouw geld op een spaarrekening zetten? Om daar eenvoudig antwoord op te geven is de Standaard Rekenmethode Rendementen ontwikkeld.

Verdien je een investering in zonnepanelen terug? En is het financieel verstandig om je dak te isoleren? Veel mensen vinden het lastig om de kosten en baten van energiebesparende maatregelen goed af te wegen, en onderschatten de financiële voordelen op de langere termijn. Dat kan een reden zijn om een energiebesparende maatregel niet te nemen. Zelfs als het financiële voordeel uiteindelijk erg groot is vergeleken met alternatieven zoals een deposito spaarrekening.

De Standaard Rekenmethode Rendementen is een transparante en begrijpelijke berekening die uitgaat van een realistische schatting van de kosten en baten. Ook benoemen we onzekerheden expliciet.

Hoe werkt het?
De uitkomst van de Standaard Rekenmethode Rendementen is direct te vergelijken met de rente op een deposito spaarrekening. De berekening gaat in drie stappen:

  1. We zetten de basiscijfers op een rij: aanschafkosten, onderhoudskosten, looptijd, levensduur, gemiddelde energiebesparingen over de looptijd, huidige energieprijs en verwachte energieprijsstijging over de levensduur en de spaarrente.
  2. We berekenen de opbrengst van de investering over de looptijd. Hierbij worden onderhoudskosten en de totale kostenbesparing (inclusief deposito spaarrente van jaar op jaar) meegerekend.
  3. Met de voor spaarrekeningen gebruikelijke ‘rente op rente’ (het zogenaamde samengesteld interest) berekenen we vervolgens het rendementspercentage. Dit is direct vergelijkbaar met een spaarrente.

In een wiskundige formule ziet dit er zo uit:

[jaarlijks rendement] = (opbrengst / aanschafkosten) (tot de macht (1 / looptijd)) -1

Onderstaand zie je een rekenvoorbeeld voor zonnepanelen:

De meeste zonnepanelen gaan minimaal 25 jaar mee en na ongeveer 12 jaar moet je de omvormer vervangen.

Standaard Rekenmethode Rendementen versus terugverdientijd
Veel mensen die een energiebesparende maatregel overwegen delen simpelweg de investering door de jaarlijkse besparing. De uitkomst heet de terugverdientijd. Als die langer is dan 5 tot 7 jaar zien mensen vaak af van de investering, ook al is het profijt op langere termijn groot. De terugverdientijd neemt namelijk niet al de besparingen over de hele levensduur van de maatregel mee. Baten op de langere termijn worden over het hoofd gezien, net als energieprijsstijgingen en eventuele rente op besparingen.

Verwarring voorkomen
Een andere reden om deze rekenmethode te gebruiken is dat verschillende partijen steeds vaker spreken over rendementen, vooral bij zonnepanelen. Deze rendementen zijn niet direct vergelijkbaar met voor consumenten relevante opties zoals spaarrente. Bovendien lopen de gebruikte aannames en methodes sterk uiteen, waardoor verwarring op de loer ligt. Met een eenduidige berekening hopen we teleurstelling bij bewoners te voorkomen.

Disclaimer
Bij de genoemde rendementen zijn onzekerheden van toepassing, waardoor het uiteindelijke rendement hoger of lager kan uitvallen. Je kunt aan de berekening geen rechten ontlenen. We duiden de specifieke onzekerheden per individuele besparingsmaatregel kort en helder.

Toekomstige energieprijzen
Een onzekerheid die voor alle maatregelen geldt, is de energieprijs in de toekomst. We gaan uit van:

  • Een jaarlijks stijging van de elektriciteitsprijs van 2 procent. De huidige prijs is 23 cent / kWh (prijspeil 2019).
  • Een jaarlijkse stijging van de gasprijs van 3 procent. De huidige prijs is 79 eurocent / m3 (prijspeil 2018).

Hoe meer de prijzen voor gas en stroom stijgen, hoe hoger het rendement is. We gaan bij de berekening uit van een gematigde prijsstijging van 2 en 3 procent. Waarom blijven we aan de voorzichtige kant? In de eerste plaats omdat we niet in de toekomst kunnen kijken: we weten niet wat de prijzen gaan doen. Bovendien laten we hiermee zien dat het rendement zelfs bij een kleine prijsstijging hoog is. Voor gas verwachten we ten slotte dat de prijs meer zal stijgen dan voor elektriciteit, vandaar de verschillende percentages.

Spaarrente
We gaan uit van een spaarrente van 1,6 procent. Dit is het gemiddelde van de drie deposito spaarrekeningen (10 jaar looptijd) met de hoogste rente.

Vermogensbelasting
Over spaartegoeden boven een bepaald bedrag (€ 30.360) moet vermogensrendementsheffing worden betaald. Hierdoor kan een spaarrekening in de praktijk minder rente opleveren. We laten bij de Standaard Rekenmethode Rendementen vermogensbelasting buiten beschouwing. Maar als je zoveel spaargeld hebt dat je vermogensrendementsheffing betaalt, kun je dus nog een extra voordeel behalen door de top van je spaartegoed te besteden aan energiebesparende maatregelen.

Rendementen bij alternatieve ontwikkeling rente en energieprijzen
Hieronder staat een overzicht van de rendementen van energiebesparende maatregelen bij verschillende combinaties van rentestand en ontwikkeling van energieprijzen.

Rente: 1,8%, Gasprijs stijgt 3%* Rente: 1,8%, Gasprijs stijgt 5%* Rente: 1,8%, Gasprijs stijgt niet* Rente: 0%, Gasprijs stijgt 3%* Rente: 0%, Gasprijs stijgt 5%*
Vloerisolatie 7% 8% 5% 6% 7%
Dakisolatie 8% 9% 7% 7% 8%
Spouwmuurisolatie 11% 12% 9% 10% 11%
Isolatieglas 5% 6% 4% 4% 6%
Zonnepanelen** 5% 6% 3% 4% 5%

* inclusief inflatie
** op basis van stijging stroomprijs (2, 4, 0, 2 en 4%)

Bron: Milieucentraal